İTİBARİ HİZMET SÜRESİ

T.C.

YARGITAY
Onuncu Hukuk Dairesi
E: 2006/3157
K: 2006/4880
T: 11.04.2006
İTİBARİ HİZMET SÜRESİ
ÖZET: 506 sayılı Yasa ek 5. madde gereğince itibari hiz­met süresi olanağından yararlanmak için, maddede yazılı fiziksel koşulların gerçekleşmesi, sözü edilen haktan yarar­lanmak için, tek başına yeterli olmayıp, işkolu ve işyeri ko­şullarının birlikte gerçekleşmesi zorunluluğu vardır.
506 s. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (1) (2) (4)(5) [Ek Madde 5]
Davacı, çalıştığı iş ve işyeri itibariyle itibari hizmet süresinden yararlandı­rılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz is­teğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenle­nen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
506 sayılı Kanun’a 2098 sayılı Kanunla Ek 1. madde olarak eklenen, 3395 sayılı Yasayla kapsamı genişletildikten sonra 3520 sayılı Kanunla Ek. 5. madde olarak numaralandırılan düzenlemeyle tanınan itibari hizmet süresi olanağından yararlanmak için, maddede yazılı fiziksel koşulların gerçekleş­mesi, sözü edilen haktan yararlanmak için tek başına yeterli olmayıp, Yasa­nın öngördüğü biçimde, işkolu ve işyeri koşullarının birlikte gerçekleşmesi zorunluluğu vardır. Yasanın açık hükmü ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları da bu doğrultuda olduğu gibi; 3395 sayılı Kanuna ilişkin tasarının Türkiye Bü­yük Millet Meclisi’nde görüşülmesi sırasında, zehirli gaz ve maddelerle çalı­şan başka iş kollarının da bulunduğuna işaret edilerek orada çalışanlara da aynı hakkın tanınması yönündeki öneri, konunun hazırlık çalışmasını gerek­tirdiği belirtilerek, bu yöndeki kapsamlı düzenleme istemi ileri tarihlere bıra­kılmış, bu hakkın ek olarak yalnızca gemi adamları ile azotlu gübre ve şeker sanayiinde çalışanlara tanınmasıyla yetinilmiştir (Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 20.06.1987) günlü, 121, Birleşim Tutanağı, Dergi s: 206-209). Bundan başka, Ankara Birinci İş Mahkemesi’nce, sözü geçen ek maddenin alt bent­lerinde yazılı koşullarla çalışan sigortalılar arasında eşitliğin sağlanması ama­cıyla, bu hakkın belirli işkollarına özgü biçimde ve sınırlı olarak verilmesine yol açan I, II, III ve IV. bentlerin işkolunu belirleyen ibarelerinin iptali istemiy­le itiraz yoluna başvurulmuş ise de, Anayasa Mahkemesi, 02.05.1989 tarih­li, 1988/51 E., 1989/18 K. sayılı kararında,”… Anılan bent hükümlerinde, Mil­li Savunma Bakanlığı’na bağlı işyerlerinde çalışan sigortalıların yer almama­sı, belli sigortalılara hak tanıyan ve özü bakımından Anayasa’ya aykırı bulun­mayan hükmün iptalini gerektirmez. Kaldı ki, diğer sigortalıların, bu haktan yararlanmaları doğrultusunda her zaman yeni düzenlemeler yapılabilir.
Anayasa Mahkemesi’nden, ancak Anayasa’ya aykırı olan bir yasa hük­münün uygulama alanından kaldırılmasını sağlamak için iptal kararı istene­bileceğine, özde Anayasa’ya aykırı düşmeyen bir kural, uygulama alanının genişletilmesi amacıyla iptal edilmeyeceğine göre; bir kısım sigortalılara hak tanıyan itiraz konusu hükmün, öteki kesimlere de aynı hakkı tanıyan tamam­layıcı yasama işlemleriyle düzeltilmesi, düzenleme eksikliklerinin bu yöntem­le giderilmesi Anayasa’ya uygun ve tutarlı bir tasarruf olacaktır.” Gerekçe­sinden hareketle, itiraz konusu hükmün Anayasa’ya aykırı bulunmadığı ve itirazın reddi gerektiği sonucuna varmıştır.
Açıklanan yasama evreleri, Anayasa Mahkemesi kararı ve nihayet kanu­nun açık hükmü karşısında; 506 sayılı Yasanın ek 5. maddesinde hizmetin geçtiği yer başlığı altında sıralanan “a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda ge­çen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan işyerleri, b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışılarak iş yapılan işyerleri, c) Doğru­dan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri, d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri, e) Tabii ışığın hiç olma­dığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri, f) Günlük mesainin ya­rıdan fazlası saat 20.00’den sonra çalışılarak yapılan işyerleri. Denizde, 1. Çelik, demir ve tunç döküm. 2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde. 3. Pat­layıcı maddeler yapılmasında, 4. Kaynak işlerinde…” çalışma olgusuna da­yanılarak, EÜAŞ Afşin Elbistan Termik Santrali’nde su testiye ustası konu­munda geçen çalışmaları nedeniyle, yasal düzenlemenin sayılı ve sınırlı ola­rak, “I- a) 212 sayılı Kanunla değiştirilen 5953 sayılı basın mesleğinde çalı­şanlarla çalıştırılanlar arasındaki münasebetleri düzenleyen kanun kapsamı­na tabi olarak çalışan sigortalılar, b) Basın kartı yönetmeliğine göre basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparken, kamu kurumlarına giren ve bu kurumlarda meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilen sigortalılar, II-(Değişik: 20/06/1987-3395/13 Md.) Basım ve gazetecilik işyerlerinde 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar. III-(Ek : 20/06/1987-3395/13 Md.) Gemi adamları, gemi ateşçileri, kömürcüler, dal­gıçlar. IV- (Ek : 20/06/1987-3395/13 Md.) Azotlu gübre ve şeker sanayiinde, fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışan sigortalılar” için tanınmış olan haktan davacının da yararlandırılmasına hukuken olanak bulunmadığı yönü gözetilmeksizin yazılı gerekçelerle kabul kararı verilmiş ol­ması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle (BO­ZULMASINA), temyiz harcının istek halinde davalılardan Elektrik Üretim A.Ş. Gen. Müd.’ne iadesine, 11.04.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir